Sıkça Sorulan Sorular
20 Mayıs 2026KOOPERATİF ORTAKLIKLARI VE ORGANLARI:
1) Taşıtını kooperatife özmal olarak devreden veya satan kişilerin ortaklık durumu ne olacaktır.
Esas olarak; ortaklık şartını kaybettiği için ortaklıktan çıkarılmaları gerekmektedir.
Bu konuda anasözleşmenin ortaklık şartlarında değişiklik yapılması halinde bu durumdaki kişilerin ortaklığının sürdürülmesi mümkün olabilecektir.
2) Bir kooperatife nasıl ortak olabilirim?
Ortak olunmak istenen kooperatifin anasözleşmesinde kooperatife ortaklık için aranan nitelik ve şartlar düzenlenmiştir. Kooperatifin Anasözleşmesinde gösterilen nitelik ve şartları taşıyanların anasözleşmedeki tüm hükümlerin kabul edildiğini de belirten bir ortaklık başvurusunu kooperatifin yönetim kuruluna iletilmesi ve bu başvurunun yönetim kurulunca kabul edilmesi gerekecektir.
3) Çıkarılma kararına itiraz eden ortağın yapılacak genel kurul toplantısına katılma ve burada oy kullanma hakkı devam eder mi?
Evet. Kanunun 16/son ve Anasözleşmenin 14/son maddesi gereğince; çıkarılma kararının ortağa tebliğinden itibaren 3 aylık süre içinde genel kurula itiraz edilmişse veya ilgili mahkemede itiraz davası açılmışsa söz konusu çıkarılma kararı kesinleşmemiştir.
Bu nedenle, haklarında çıkarılma kararı kesinleşmeyen kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri devam edeceğinden, karar kesinleşinceye kadar bu kişilerin yerine yeni ortak kaydedilemeyeceği gibi yapılacak genel kurul için hazırlanacak ortaklar listesinde isimlerine yer verilmesi gerekmektedir
4) Tüzel kişiler kooperatife ortak olabilir mi?
Kooperatifler Kanununun 9’uncu maddesi uyarınca kamu ve özel hukuk tüzel kişileri amaçları bakımından ilgilendikleri kooperatiflerin kuruluşlarına yardımcı olabilir, önderlik edebilir ve ortak olabilirler.
Bu çerçevede, Kooperatif Anasözleşmesinin ortaklık şartlarını düzenleyen ilgili maddesinde tüzel kişilerin bu kooperatife ortaklığını engelleyen “esnaf olunması” şartı gibi hükümler yok ise tüzel kişilerin ortaklığına mani bir durum yok demektir.
Kooperatife ortak olmak isteyen tüzel kişiliğin anasözleşmesinin amaç ve faaliyet konularında kooperatifin amaçlarına uygun faaliyet konusunun da yer alması gerekmektedir.
5) Ortaklıktan çıkma ertelenebilir mi?
Esas olarak: ortaklıktan çıkma engellenemez. Ancak, kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye sokacak düzeyde ise ortaklıktan çıkma anasözleşmede hüküm olması kaydıyla en fazla 5 yıl geciktirilebilir.
6) Yabancılar Kooperatife Ortak Olabilir mi?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununda yabancıların kooperatife ortaklığını engelleyen bir hükme yer verilmemiştir.
Kooperatif anasözleşmelerinde de yabancıların kooperatife ortak olmasını engelleyen bir durum yok ise ülkemizde kurulu kooperatiflere ortak olabilirler.
7) Bir Paya Birden Fazla Kişi Ortak Olabilir mi?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 19’uncu maddesi uyarınca bir ortak en az bir pay taahhüt ve tediye etmesi gerekmektedir.
Kooperatif açısından bir paya birden fazla kişinin birlikte sahip olması bu kişilerin tamamının ortak olarak kaydedilmesini gerektirmez.
Ancak, birden fazla kişi kendi aralarında bir paya hisseli olarak ortaklık sözleşmesi yapmışsa bu kişiler kendi aralarından bir temsilciyi kooperatife bildirmek durumundadır.
Kooperatif bu temsilciyi ortak olarak kaydedecektir.
8) Üç Ay Önce Kooperatife Ortak Olmayan Ortaklar Kooperatifin Genel Kurul Toplantısına Katılabilir Mi? Bu Kişiler Kooperatifin Organlarına Aday Olabilir Mi?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununda (m.26) genel kurul toplantı tarihinden üç ay önce ortak olmayanların( yapı kooperatifleri hariç) genel kurula katılamayacakları hüküm altına almaktadır.
Ancak, genel kuruldan 3 ay öncesinde ortaklığı bulunan kişilerden ortaklığı devir alan kişiler genel kurula katılma hakkına sahiptir.
Ortaklığı üç ayı doldurmamış olan kişi genel kurula katılamazsa da kooperatifin yönetim ve denetim kurulu üyeliğine aday olabilirler.
9) Birden fazla pay alınabilir mi?
Kooperatifler Kanununa göre; anasözleşmede hüküm bulunması halinde ortaklar en az 1, en fazla 5.000 pay taahhüt edebilirler.
Ortağın en az taahhüt etmesi gereken pay sayısı 5 Bini aşmamak kaydıyla anasözleşmede gösterilir.
10) Organ Seçimlerinde Şekil ve Temsil Sınırı Nasıldır?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununda (m.48) Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri hariç olmak üzere ortak sayısı 500’den fazla olan kooperatiflerin organ seçimleri gizli oy açık tasnif şekliyle yapılması gerekmektedir.
Bu seçimlerde her ortak en fazla 1 ortağı temsil edebilecektir.
Kredi Kefalet Kooperatiflerinde ise, anasözleşmede hüküm varsa veya genel kurulda karar alınması halinde organ seçimlerini gizli oyla ve açık tasnif esasına göre gerçekleştirebilmektedir.
11) Görev Süresi Sona Eren Yönetim Kurulu Ortakları Genel Kurul Toplantısına Çağırmaya Yetkili Midir?
Kooperatifler Kanununun 98. maddesinin yollamasıyla gidilen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 610. maddesinden hareketle, görev süresi sona eren yönetim kurulu kooperatifin rutin işlemlerini yapmaya, bu çerçevede kooperatif ortaklarını seçimli bir genel kurul toplantısına çağırmaya yetkisi devam etmektedir.
12) Kooperatiflerde sermaye nasıl hesaplanır?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 1’inci maddesine göre; kooperatif, değişir ortaklı, değişir sermayeli ve sınırlı sorumlu ortaklık olarak tarif edilmiştir.
Uygulamada bazı kooperatifler, genel kurul kararı ile üst ortak sayısını belirleyebilmekle birlikte esas itibariyle kooperatifler; ortak sayısına bağlı olarak değişen sermayeye sahip olabilmektedir.
Bakanlığımızca hazırlanan Kooperatif Örnek Anasözleşmelerinin; 7’nci maddesinde “Kooperatifin sermayesi, ortakların taahhüt ettikleri payların toplam tutarından ibaret olup, değişkendir…” denilmekte; 8’inci maddesinde ise, her bir ortağın taahhüt etmek zorunda olduğu asgari pay sayısı belirlenmiştir.
Bu nedenle, bir kooperatifin belirli bir tarihteki sermayesi belirlenmek isteniyorsa; kooperatif anasözleşmesinin ilgili maddesinde (Örnek Anasözleşmnin 8’inci maddesinde) her bir ortak tarafından taahhüt edilmesi zorunlu kılınan en az pay miktarına ve ortaklar defterinde belirli bir tarihteki kayıtlı ortak sayısına bakılması gerekmektedir.
Buna göre kooperatiflerde toplam sermaye miktarı; tüm ortakların taahhüt ettiği pay sayısının her bir payın değeri olan 100 TL ile çarpılması sonucunda bulunur.
Bu sermaye tutarı kooperatifin o tarihteki toplam sermayesi olup, değişkendir.
13) Anasözleşme değişikliği ne zaman hüküm ifade eder?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 3’üncü maddesi uyarınca, anasözleşme değişikliği; ticaret siciline tescil ve ilanı ile hüküm ifade eder.
Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperatifleri
Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi (ESKKK) Örnek Anasözleşmesinin “Ortaklık Şartları” başlıklı 10. maddesinde; ESKKK’ya ortaklık için müracaat edenler ile mevcut ortaklarda aranan nitelik ve şartlar düzenlenmiştir.
Buna göre; medeni hakları kullanma yetkisini haiz, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulmuş meslek odasına kayıtlı, başka bir ESKKK'ya ortaklığı bulunmayan, iş veya ikamet yeri kooperatifin çalışma bölgesi içinde yer alan ve kooperatifte aynı zamanda personel olmayan esnaf ve sanatkarlar yazılı olarak başvurdukları kooperatifin yönetim kurulunca verilecek kararla kooperatife ortak olabilmektedir. Anasözleşmenin 11. maddesinin 4'ncü fıkrası uyarınca yönetim kurulu bu şartları taşıyanları ortaklığa kabulden kaçınamaz.
2) Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi kefaletiyle kullanılan kredilerden yapılan kesintiler nelerdir?
ESKKK Örnek Anasözleşmesinin 11’inci, 21’inci, 62’nci ve 72’nci maddelerinde; kooperatif kefaletiyle kullandırılan kredilerden yapılabilecek kesintilerin usul ve esasları açıklanmıştır.
Esnaf ve sanatkarlara; ESKKK kefaletiyle Türkiye Halk Bankası A.Ş. kaynaklarından kullandırılan faiz indirimli “kooperatif kredileri”nden kooperatif adına aşağıdaki kesintiler yapılır:
-Bloke sermaye kesintisi (sonradan ortağa iade edilmektedir),
-Yıllık masraf karşılığı kesintisi,
-Risk fonu kesintisi,
-Üst kuruluş katılım payı kesintisi.
3) Kefili Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperatifi olan bir küçük işletmenin, esnaf ve sanatkara sağlayacağı faydalar nelerdir?
Uygulamada, Kredi ve Kefalet Kooperatifleri; küçük işletmelerin, esnaf ve sanatkârın finansman kuruluşundan kredi kullanabilmeleri için kredilere karşılık Bankaya kefalet vermekte ve kredi kuruluşuna garanti sağlanmaktadır. Kredinin vadesinde ödenmemesi halinde kredi taksit tutarı faiziyle birlikte Bankaca doğrudan kefil olan kooperatifin Bankadaki blokeli hesaplarından kesilmektedir.
Böylece, küçük işletme doğrudan kredi kullanmak yerine kooperatifi kefil yaparak olumsuz sicil almaktan korunmakta ve krediye yeniden erişimde en önemli engel olan kredi olumsuz sicil listesine diğer bir deyişle kara listeye girmemektedir.
Kredi kefalet kooperatifleri küçük işletmenin krediye erişimindeki engelleri kaldırmakta, faiz indirimli kredilere ulaşmasını sağlamaktadır.
4) Kefili Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperatifi olan bir küçük işletmenin, esnaf ve sanatkarın kullanacağı kredi için eşin rızası istenir mi?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 584’üncü maddesi, 28/03/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanunun 77’nci maddesiyle eklenen fıkra ile bazı istisnalar getirilmiştir. Buna göre, 6455 sayılı Kanunla Türk Borçlar Kanununa 584’üncü maddesine eklenen fıkra uyarınca; “…mesleki faaliyetleri ile ilgili olarak esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı esnaf veya sanatkârlar tarafından verilecek kefaletlerde, 27/12/2006 tarihli ve 5570 sayılı Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi Kullandırılmasına Dair Kanun kapsamında kullanılacak kredilerde verilecek kefaletler ile tarım kredi, tarım satış ve esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kooperatif ortaklarına kullandırılacak kredilerde verilecek kefaletlerde eşin rızası aranmamaktadır.
5) Kredi borcumu vadesinde ödeyemediğimde, kefilim Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperatifi ile birlikte ne yapabilirim?
Kefil olan kooperatif, ortağının vadesinde ödeyemediği kredi taksitini faiziyle birlikte bankaya öder. Böylece, kredi siciliniz bozulmaz. Ancak, kooperatif diğer esnaf ve sanatkarlara ve de yeniden size kefil olabilmesi için kooperatifin takibine giren bu ödeme kadar parayı geciktirmeksizin bu defa sizin kooperatife vermeniz şarttır. Geri ödemediğiniz süre içerisinde söz konusu kooperatif alacağı için ayrıca gecikme faizi işlemeye başlayacaktır.
Kooperatif, bu alacağının tahsili için anasözleşmesinin 66’ncı maddesine dayanarak 90 güne kadar ek süre içerisinde tahsil edebileceği gibi derhal icra takibi de başlatabilir.
Ya da; yangın, deprem, sel, vb. gibi doğal afetlerden doğrudan zarar görenler ile olağanüstü hallerde ortakların bu borçları, ilgili bankanın muvafakati alınarak Genel Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde yönetim kurulu kararı ile yenileme yoluyla ertelenebilmektedir.
Kooperatifin takipli alacağını ertelemeyip icra takibi başlatırsa borçlu ortağın veya kefillerinin menkul veya gayrimenkul mallarını sattırabileceği gibi sattırmayıp kendisine rehin veya ipotek yapılmasını da isteyebilmekte, bu ortağın borcuna karşılık satılan malları kooperatifin üzerine geçmesi halinde kooperatif, sağladığı kolaylık olarak bu malları altı ay içinde başkasına satamamakta, bu süre içerisinde kooperatifin tahsil olunamayan alacakları ve masrafları borçlu ortak tarafından ödendiği takdirde mallar sahibine geri verilebilmektedir.
Ayrıca esnaf ve sanatkar, vadesinde ödeyemediği krediyi 90 günden daha fazla süre gecikmeli de olsa ödemek istediği tarihteki (bankanın yaptığı gibi daha yüksek orana sahip olan temerrüt faizi oranı üzerinden değil) gecikmesi 90 günü doldurmamış borç ödemelerine uygulanan “gecikme faiz oranı” uygulanmaktadır. Dolayısıyla, gecikmiş borçların tahsilinde kooperatifler bankaya göre daha düşük gecikme faizi tahsil etmektedir.
6) Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperatifi kefaletiyle kullanılan kredilerin türleri ve özellikleri nelerdir?
Kredi Kefalet Kooperatifleri kefaletiyle Halk Bankasından kullandırılan krediler Hazine’nin bütçesinden aktarılan ödeneklerle faiz indirimli kredilerdir. Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi ortağı iseniz, ihtiyacınız olan kredinizi kooperatif aracılığıyla başvurabilir ve böylece faiz indirimli uzun vadeli kredilere ulaşabilirsiniz.
İşletme Kredileri: hammadde, malzeme, işletme sermayesi ihtiyacı için kullanılır. Söz konusu krediler, ortağı olunan ESKKK’nin risk grubuna göre 1.000.000 TL'ye kadar limitli kredilerdir. Kooperatifiniz hangi limit grubunda ise esnaf ve sanatkar bu limit dahilinde krediler için başvurabilir. Banka bu üst limitler dahilinde esnaf ve sanatkarların ekonomik faaliyet kodları (NACE) bazında ek limit düzenlemeleri yapabilmektedir.
Yatırım Kredileri: Yeni işyeri veya ticari taşıt edinmek için kullandırılır. 2.500.000 TL’ye kadar limitli kredilerdir.
7) Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperatifi takibinde birikmiş kredi borcum var, bu borcum nasıl yeniden yapılandırabilirim?
Kooperatifler Kanununda ESKKK takibinde bulunan kredilerin yeniden yapılandırılmasına yönelik herhangi bir düzenleme bulunmamakladır.
Söz konusu yapılandırmaya ilişkin olarak örnek anasözleşmenin 44’üncü maddesinde düzenleme bulunmakta olup, buna göre "Merkez Birliğince belirlenen usul ve esaslar dahilinde kooperatif takibindeki borçların yapılandırılmasına ilişkin işlemleri yürütmek yönetim kurulunun görev ve yetkileri arasındadır.
Sonuç olarak kooperatif takibindeki birikmiş borçlarınız, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Merkez Birliği'nce (TESKOMB) belirlenen usul ve esaslar dahilinde kooperatif tarafından yapılandırılabilmektedir.
8) Esnaf ve Sanatkarlar Kredi Kefalet Kooperatifin yönetim kurulu üyelerine ödenecek ücretler ne şekilde belirlenir?
Kooperatifler Kanununun 56. maddesinin son fıkrasında; yönetim kurulu üyelerine genel kurul tarafından belirlenen aylık ücret, huzur hakkı, risturn ve yolluk dışında hiç bir ad altında başkaca ödeme yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi Örnek Anasözleşmesinin “Yönetim Kurulu Üyelerinin Ücretleri” başlıklı 49’uncu maddesinde bu hükme paralel olarak;
-Yönetim kurulu başkan, başkan vekili ve üyelerine bu sıfatla yapacakları hizmet karşılığında ödenecek aylık ücret veya huzur hakkı ile yollukların miktarı ve ödeme şeklinin bütçeye konulmak suretiyle genel kurul tarafından belirleneceği,
-Yönetim kurulu üyelerine aylık ücret yerine katıldıkları toplantı başına huzur hakkı ödenmesinin kararlaştırılması durumunda, aylık en çok dört oturum üzerinden huzur hakkı ödenebileceği,
-Yönetim kurulu üyelerine genel kurulca kararlaştırılan bu ödemelerin dışında hiçbir ad altında başkaca ödeme yapılamayacağı,
- Kooperatif yönetim kurulu üyelerinin, kooperatifin ortağı olduğu üst kuruluşlarda görev alsalar dahi yalnızca bir ücret veya huzur hakkı alabileceği
belirtilmektedir. Buna göre yönetim kurulu üyelerine ödenecek ücretler sadece kooperatifin genel kurulunda belirlenebilmekte ve bu konudaki genel kurul yetkisi başka bir kooperatif organına ya da başka bir kuruluşa devredilememektedir.
9) 2002 yılından itibaren esnaf ve sanatkarlara kullandırılan faiz indirimli kredilere yönelik yapılan iyileştirmeler nelerdir?
-2002 yılsonu itibariyle 402 kredi ve kefalet kooperatifi, esnaf ve sanatkârlarımıza kefalet verebilmekte iken 2025 yılı itibariyle yaklaşık bin kooperatif kefalet verebilecek seviyeye, mali ve idari yeterliliğe kavuşmuştur.
-2002-2025 (Mart ayı sonu) döneminde esnaf ve sanatkarımızın kredi kefalet kooperatifleri aracılığıyla kullandığı faiz indirimli kredi adedi 4 milyon 400 bini aşmıştır. Aynı dönemde kullandırılan kredilerin toplam tutarı ise 595 milyar TL'yi aşmıştır.
-2002 yılsonunda 5.000 TL olan şahıs üst limiti, halıhazırda işletme kredisinde 1.000.000 TL'ye; yatırım kredilerinde ise 2.500.000 TL'ye yükseltilmiştir.
-ESKKK kefaletiyle kullandırılan kredilerde faiz sübvansiyon oranı 2002'de %20 iken halihazırda kredi türüne göre %50 ve %100 olarak uygulanmaktadır.
-2002 yılında esnaf ve sanatkârlarımız, kullandıkları krediler için %60'lar seviyesinde faiz yükü altına girerken, 2025 yılı itibariyle bu oran %25 olarak uygulanmaktadır.
-Azami 5 yaşına kadar ikinci el araç (otomobil, kamyonet, kamyon, minibüs, midibüs, otobüs vs.) alımları yatırım kredisi kapsamına alınmıştır.
-Esnafın kredi alabilmesi için ticari faaliyetine başlangıç süresinden itibaren geçmesi gereken 6 aylık süre 3 aya düşürülmüştür.
-Kredi ve kefalet kooperatifleri vasıtasıyla verilen kredilerin daha önce 3 ay olan azami taksit ödeme vadesi, isteğe bağlı olarak 6 aya kadar uzatılmıştır.
-Kredilerin geri ödeme vadesinde de bir düzenleme yapılmış 36 ay olan toplam kredi geri ödeme süresi genişleterek 48 aya yükseltilmiştir.
10) Mevcut durumda üst birliğe ortak olmayan kredi ve kefalet kooperatifleri kefaleti kabul ediliyor mu?
Bakanlar Kurulunun 27Aralık 2016 tarihli ve 2016/6999 sayılı son Kararı (BKK) uyarınca; Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliğine (TESKOMB) bağlı birlik ortağı olmayan Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatiflerinin kefaleti Halk Bankasınca kabul edilememektedir.
11) Kefalet kooperatifleri ortağına neden kefalet veremez?
Kredi Kefalet Kooperatifleri;
-Üst Birliğe ortak değilse,
-Krediyi kullandıran bankanın her ay yaptığı derecelendirme esaslarına göre belirlediği en düşük grup olan 7’nci gruba girebilecek teminat fonlarına ve mali yapıya sahip değilse,
-Kefil olduğu kredilerin büyük bir kısmı vadesinde ödenmeyip icra takibine girdiği için takip oranları yüksek ise,
-Bankanın verdiği kefalet limitini doldurmuşsa,
Ortağına kefalet veremeyebilecektir.
12) Kredi ve kefalet kooperatifleri, esnaf ve sanatkar odasından farklı mıdır? Oda başkanı aynı zamanda kefalet kooperatifinin de başkanı mıdır? Bu kooperatifler hangi kuruma bağlıdır?
Esnaf ve Sanatkar Odaları ve üst birlikleri, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulan ve faaliyet gösteren kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarıdır.
Kredi ve Kefalet Kooperatifleri ise, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kurulur ve faaliyet gösterir. Bu kooperatifler, 6102 Türk Ticaret Kanunu uyarınca özel hukuk tüzel kişiliğini haiz ticaret şirketleridir. Kamu kurumu veya kuruluşuna bağlı değildir. En az 7 adet Kredi ve Kefalet Kooperatifi, ESKKK Birliğini; bu birlikler de, yine bir ticaret şirketi olan TESKOMB’a ortaktır.
Esnaf ve Sanatkar Odası başkanı veya yönetim kurulu üyesi, Odanın genel kurulunda seçilir ve yönetim kurulunun aldığı kararlar ilgili Odayı bağlar.
Oda başkanları varsa ortak oldukları esnaf ve sanatkarlar kredi ve kefalet kooperatiflerinin genel kurulları tarafından kooperatif yönetim kurulu başkanı olarak da seçilebilir. Ancak oda başkanı kefalet kooperatifinin de doğal başkanı yahut yönetim kurulu üyesi değildir.
Kefalet Kooperatiflerinin yönetim kurulu üyeleri kendi genel kurulunda seçildikten sonra, seçilenler kendi arasında başkan ve yardımcıları sıfatıyla kooperatifi temsil ve ilzam edecekleri seçer. Burada alınan kararlar kooperatifi bağlar.
Kuruluş ve İşleyiş
1) Kooperatif kuruluşu için gerekli olan belgeler nelerdir?
Kooperatif kuruluşu için gerekli belgeler şunlardır:
- Kooperatif kuruluş bilgi formu,
- Kurucuların imzasını taşıyan en az iki adedi Ticaret Sicil Müdürlüğü tasdikli, diğer 4 adedi, tasdikten sonra fotokopiyle çoğaltılmış olmak üzere toplam 6 adet örnek anasözleşme,
- Kooperatifin kuruluş sermayesinin en az 1/4'ünün kurulmakta olan kooperatif adına yatırıldığını gösterir banka dekontu.
- Yönetim ve Denetim Kurulu üyelerinin üyeliğe engel suçlardan mahkum olmadıklarına dair adli sicil belgesi
- Yönetim ve denetim kurulu üyelerinin aynı türde başka bir kooperatifte yönetim ve denetim kurulu üyesi olmadıklarına dair yazılı beyanları.
- Farklı kooperatif türleri için kooperatifin faaliyet göstereceği alana ilişkin belgeler istenmektedir.
2) Bir kooperatif kaç ortakla kurulabilir?
Kooperatiflerin Kuruluş ve Anasözleşme Değişiklik İşlemleri İle Kurucu Ortak Sayıları Ve Çalışma Bölgelerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliğ ile asgari kurucu ortak sayısı belirlenenler hariç olmak üzere kooperatifler, tüzel ve/veya gerçek kişiler arasından en az 7 ortak tarafından imzalanacak anasözleşme ile kurulur.
3) Kooperatif kuruluş işlemlerinde Bakanlıkça hazırlanan örnek anasözleşmelerin aynen kabul edilmesi zorunlu mudur?
Örnek anasözleşmelerin aynen kabul edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak, örnek anasözleşmede yapılacak farklı düzenlemelerin kanun ve mevzuat hükümlerine uygun olması ve bu konuda Bakanlığın uygun mütalaası gereklidir.
4) Mülkiyeti birden fazla kişiye ait olan bir deniz ulaşım aracı üzerinden deniz taşıyıcılar kooperatifi ile ortaklık ilişkisi kurulabilir mi?
Ortaklık şartlarını taşıyan pay sahiplerinden yalnızca birinin, diğer pay sahiplerinin noter onaylı muvafakatini almak suretiyle kooperatife ortak olması mümkündür.
5) Mülkiyeti birden fazla kişiye ait olan bir kara ulaşım aracının pay sahiplerinin her biri bu araç üzerinden taşıyıcılar kooperatifi ile ortaklık ilişkisi kurulabilir mi?
Mülkiyeti birden fazla kişiye ait olan bir araç üzerinden de ortaklık ilişkisi kurulabilir. Ancak, pay sahiplerinden ortaklık şartlarını taşıyan yalnızca biri, diğer pay sahiplerinin noter onaylı muvafakatini almak suretiyle kooperatife ortak olabilir.
6) Kooperatifin amacına uygun bir motorlu ulaşım aracını kiralamak suretiyle kooperatifle ortaklık ilişkisi kurulabilir mi?
Araç kiralama yoluyla da taşıyıcılar kooperatifine ortak olunabilir. Ancak bu konuda anasözleşmenin ortaklık şartları ile ilgili maddesinde bu duruma cevaz verecek nitelikte bir düzenlemeye yer verilmesi ve ortak olacaklar için araçla ilgili kiralama sözleşmesinin noter onaylı olması şarttır.
7) Bir Esnaf Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifi (ESKKK) kurulabilmesi için ortaklık şartlarını taşıyan en az kaç kişiye ihtiyaç duyulmaktadır?
Kooperatiflerin Kuruluş ve Anasözleşme Değişiklik İşlemleri İle Kurucu Ortak Sayıları ve Çalışma Bölgelerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliğin 10. maddesinde belirlenmiştir.
8) Taşımacılık ve İşletmecilik faaliyetlerinde bulunacak bir kooperatife ortak olacak kişilerin taşıma türüne uygun motorlu aracı bulunması zorunluluğu var mıdır?
Bu tür kooperatiflerin her bir ortağının taşıma türüne uygun motorlu araca sahip olması zorunluluğu bulunmamakla beraber, kooperatif faaliyetlerinin gerektirdiği sayıda aracın temini amacıyla ihtiyaç duyulan katkı paylarını her bir ortağın payları oranında ödemesi gerekli görülmektedir.
9) Kooperatife ortak olabilmek için aranan şartların serbestçe belirlenebilmesi mümkün müdür?
Bakanlığımızca hazırlanarak yürürlüğe konulmuş olan örnek anasözleşmelerde kooperatif ortaklığı için aranacak şartlar belirlenmiştir. Örnek anasözleşmesi bulunan kooperatif türlerinden farklı kooperatifler için ortaklık şartları bakımından belirli koşullar dışında standart şartlar aranmamaktadır. Ancak, kooperatifin tür ve amacıyla uyumlu olacak şekilde ortaklık şartlarının düzenlenmesi gerekmektedir.
10) Şirketler kooperatiflere ortak olabilir mi?
Şirketler amaçlarıyla ilgili kooperatiflerin kuruluşuna yardımcı olabilir ve ortak olabilir.
11) Kooperatifler şirketlere ortak olabilir mi?
Kooperatifler amaçlarını gerçekleştirmeye elverişli faaliyeti bulunan şirketlere ortak olabilirler.
12) Bir ortağın anasözleşmede öngörülen asgari pay taahhüdünün üzerinde bir sermaye taahhüdünde bulunması imkanı var mıdır?
Anasözleşmede aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde kooperatif ortakları asgari sermaye taahhüdünden fazla olarak 5000 paya kadar sermaye taahhüdünde bulunabilirler.
13) Kooperatiflerin üst kuruluş (Birlik) kurabilmeleri için gereken şartlar nelerdir?
Konuları aynı veya birbirleriyle ilgili nitelikte olan 7 veya daha çok kooperatif tarafından birlik kurulabilir.
14) Anasözleşmede belirtilerek belirli bir güzergahta yolcu taşımacılığı yapmak üzere bir taşıma kooperatifi kuruluşuna izin verilmesi mümkün müdür?
Motorlu araçlara ait çalışma güzergahları Trafik Komisyonlarınca tayin edildiğinden anasözleşmede belirtildiği şekilde bir güzergahta taşımacılık yapmak üzere kooperatif kuruluşuna izin verilmesi imkanı bulunmamaktadır.
15) Tür değişikliği yapacak kooperatiflerin hali hazırda mevcut olan ortaklarının kabul edilen yeni anasözleşmede belirtilen ortaklık şartlarını taşıması gereklimidir?
Kooperatifin mevcut ortaklarının yeni tür kooperatifin anasözleşmesinde belirtilen ortaklık şartlarını taşıması gerekmektedir.
16) Bakanlık izni alınmadan kooperatif kuruluş ve anasözleşme değişikliği yapılabilir mi?
Kooperatif kuruluş ve anasözleşmede değişiklik yapılması işlemleri Bakanlığımız iznine tabidir.
17) Kurulacak kooperatifin çalışma konuları serbestçe belirlenebilir mi?
Amacına ve mevzuat hükümlerine uygun olmak koşuluyla kooperatifin çalışma konuları serbestçe belirlenebilir.
18) Kooperatif anasözleşmesini imzaladıktan sonra kurucu ortaklıktan ayrılmak isteyen kişinin ne yapması gerekir?
Kooperatif ortaklığına girme konusunda kişinin serbest irade beyanı gerektiğinden ve bu irade beyanının noterce tasdik zorunluluğu bulunduğundan ayrılmak isteyen kişinin aynı yolla irade beyanında bulunması gerekir.
20) Farklı tür kooperatif ifadesiyle anlatılmak istenilen nedir?
Bakanlığımız; yapı, orman ve tarımsal amaçlı kooperatifler dışında kalan tüm kooperatif türlerinde faaliyet göstermektedir. Ülkemizde 30 u aşkın kooperatif türü mevcuttur. Bununla birlikte; 17 Ekim 2012 tarihinde Sayın Başbakanımızın kamuoyuna duyurduğu Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı ve bakanlığımızın kuruluşuna ilişkin 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yeni nesil kooperatiflere eğilinmektedir. bu kapsamda eğitim, sağlık, gayrimenkul yatırım ortaklığı, sigorta, sebze meyve hali kooperatifleri kurulmuştur.
21) Anasözleşmenin noter onaylı olması zorunlu mudur?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 2 nci maddesinde yapılan bir değişiklikle anasözleşmenin noter onaylı olma zorunluluğu kaldırılmış olup, Ticaret Sicili Müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanması gerekli ve yeterlidir.
22) Devlet memurları kooperatiflerin yönetim veya denetim kurullarında yer alabilir mi?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 28 nci maddesine göre yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri hariç olmak üzere, devlet memurlarının kooperatiflerin yönetim ve denetim kurullarında görev almaları yasaktır.
23) Genel kurul toplantıları birleştirilerek yapılabilir mi?
1163 sayılı Kanunun “Şekil” başlıklı 45 nci maddesi gereğince, kooperatif üst kuruluşuna ortak olunması ve genel kurul toplantısının gündemine konuyla ilgili madde konulması şartıyla, olağan genel kurul toplantıları en fazla iki hesap dönemini kapsayacak şekilde ve birleştirilerek yapılabilir. Konuya ilişkin usul ve esaslar Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Olağan Genel Kurul Toplantılarının Birleştirilerek Yapılması Hakkında Tebliğ ile düzenlenmiştir.
24) Kooperatifi temsile yetkili kimselerin yetkilerine dayanak olan kararlarının noterlikçe tasdik edilmesi zorunluluğu var mıdır?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun “Tescil” başlıklı 61 nci maddesinde 2018 tarihinde yapılan bir değişiklikle, bu kararların notere tasdik ettirilmesi zorunluluğu kaldırılmış olup, ticaret sicil müdürlüğünde yetkilendirilmiş personele tasdik ettirilmesi gerekli ve yeterlidir.
25) Kooperatifçilik Eğitim Yönetmeliği kapsamında hangi kooperatiflerin yönetim ve denetim kurulu asıl ve yedek üyelerine eğitim şartı konulmuştur?
İlgili Yönetmeliğin 5.maddesine göre aşağıdaki şartlardan birini sağlayan faal kooperatiflerin yönetim ve denetim kurulu asıl ve yedek üyeleri eğitim şartına tabidir:
a) Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet, tarım satış, tarım kredi ve pancar ekicileri kooperatifleri,
b) İnşaat ruhsatı alınmış ve ortak sayısı 50 veya daha fazla olan yapı, turizm geliştirme ve gayrimenkul işletme konularında faaliyet gösteren kooperatifler,
c) Ortak sayısı 50 veya daha fazla olan taşıma konularında faaliyet gösteren kooperatifler,
ç) Faaliyet konusuna bakılmaksızın 20 milyon Türk lirası ve üstü net satış hasılatı olan kooperatifler,
d) Faaliyet konusuna bakılmaksızın 1.000 ve daha fazla ortağı bulunan kooperatifler.
26) Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik kapsamında hangi kooperatif ve üst kuruluşları dış denetime tabidir?
İlgili Yönetmeliğin 15.maddesine göre aşağıdaki şartlardan birini sağlayan faal kooperatif ve üst kuruluşları dış denetime tabidir:
a) Tarım satış, tarım kredi, esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet, pancar ekicileri kooperatifleri.
b) Yapı ruhsatı alınmış ve ortak sayısı 100 veya daha fazla olan yapı, turizm geliştirme ve gayrimenkul işletme konularında faaliyet gösteren kooperatifler.
c) Faaliyet konusuna bakılmaksızın 30 milyon Türk lirası ve üstü net satış hasılatı olan kooperatifler.
ç) Faaliyet konusuna bakılmaksızın 2.000 ve daha fazla ortağı bulunan kooperatifler.
27) Dış denetime tabi kooperatif ve üst kuruluşlarının dış denetim yaptırmamasının sonuçları nelerdir?
İlgili Yönetmeliğin 15.maddesinin beşinci fıkrasına göre dış denetime tabi olduğu halde söz konusu denetimi yaptırmayan kooperatif ve üst kuruluşlarının finansal tabloları, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu ve ibra konularında alınan genel kurul kararları geçersizdir.
28) Kooperatif ve üst kuruluşlarında dış denetim yapabilecek kişi veya kurumlar kimlerdir?
Kooperatif ve üst kuruluşlarının denetimine dair yönetmeliğin 14.maddesine göre kooperatiflerin dış denetimini
a) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yetkilendirilen bağımsız denetçiler,
b) 3568 sayılı Kanuna tabi meslek mensupları,
c) İlgili Bakanlıkça dış denetimle yetkilendirilen, bağlı olunan merkez birlikleri veya merkez birliği kurulamamışsa bağlı olunan birlikler,
tarafından yapılabilir.
29) Ortaklarının çoğunluğu kadınlardan ve engellilerden oluşan kooperatifler ne gibi muafiyetlerden faydalanabilirler?
Ortaklarının çoğunluğu kadınlardan oluşan ve kadın emeğinin değerlendirilmesi amacıyla kurulan kooperatifler ile ortaklarının çoğunluğu engellilerden oluşan kooperatiflerin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ve 6102 sayılı Kanun gereğince tescil ve ilana tabi işlemlerinden ücret alınmaz ve ilana tabi olanlar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ücretsiz olarak yayımlanır. Bu kooperatiflerden, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 24 üncü maddesi gereğince odaya kayıt ücreti ve yıllık aidat ile aynı Kanunun 25 inci maddesinde tanımlanan munzam aidat alınmaz.
30) Ana sözleşmelerini 26/10/2024 tarihine kadar intibak ettirmeyen kooperatifler ve üst kuruluşlar için ortaya çıkacak sonuçlar nelerdir?
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun Geçici 9’uncu maddesi uyarınca kooperatifler ve üst kuruluşları, anasözleşmelerini en geç üç yıl içinde bu Kanun hükümlerine intibak ettirmek zorundadır. Anasözleşmelerini intibak ettirmeyen kooperatif ve üst kuruluşları dağılmış sayılır.
31) Kanunen münfesih durumda olan kooperatif, tasfiyeden dönebilir mi?
Üst üste üç yıl olağan genel kurul toplantısının yapılmaması, ortak sayısının 7’nin altına düşmesi gibi Kanunen münfesih duruma düşen kooperatifler ancak ilgili mahkemeden faal olduklarına ilişkin alacakları kararla tasfiyeden dönebilir.
32) Genel kurul kararı ile tasfiyeye giren kooperatif tasfiyeden dönebilir mi?
Genel kurul kararı ile tasfiyeye giren bir kooperatif haklı sebepler üzerine genel kurulun başka bir iradesi ile tasfiyeden dönmesi mümkündür.
33) Yapılabilir Mi?
1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre kooperatifler olağan genel kurul toplantılarını yılın ilk altı ayında yapmaları gerekmektedir.
Ancak, tasfiye halindeki kooperatiflerin aktif durumda olmamaları gözetilerek olağan genel kurul toplantılarını yılda en az bir defa olmak kaydıyla yıl içinde yapmaları mümkündür.
34) Kooperatiflerin kapanış tasdikini yaptırması zorunlu olan kanuni defterler hangileridir?
Cevap 10-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre ticaret şirketi olarak değerlendirilen kooperatiflerin de diğer ticaret şirketleri gibi yevmiye defterinin kapanış onayını, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayını ise izleyen faaliyet döneminin birinci ayının sonuna kadar notere yaptırmaları gerekmektedir.
Bu yükümlülüğünü yerine getirmeyenler hakkında 562’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (c) bendi uyarınca 4 bin TL, tekrarlayan şekilde bu görevin yapılmaması halinde artan miktarda idari para cezasının uygulanması mümkündür.
35) Kanuni Defterlerin Saklama Süresi Nedir? Kaybolması Halinde Yapılacak İşlem Nedir?
Her tacir gibi kooperatiflerde de ticari defterlerini, envanterlerini, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini ve bu kayıtların dayandığı belgeleri on yıl baoyunca saklamak zorundadır.
Yangın, sel ve Deprem vb. zorunlu bir sebeple kaybolan (zayi olan) kanuni defterler için ilgili Ticaret Mahkemesine (Yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine) durumun öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün içinde başvurarak bu konuda bir belge istenmesi yararlı olacaktır
36) Kooperatiflerin Avukat Tutmak Zorunluluğu Var Mıdır?
1136 sayılı Avukatlık Kanununda (m.35) ortak sayısı 100 ve daha fazla olan kooperatiflerin sözleşmeli avukat bulundurmaları gerekmektedir.